تعیین مهمترین عوامل موثر بر میزان نفوذپذیری کاربری‌های مختلف سازندهای گچساران و آغاجاری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران

2 دانشیار گروه آبخیزداری دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران.

چکیده

فرآیند نفوذپذیری از مهمترین اجزای چرخه هیدرولوژی در طبیعت است. در این پژوهش به منظور تعیین مهمترین عوامل موثر بر میزان نفوذپذیری کاربری های مختلف نهشته های سازند های گچساران و آغاجاری، بخشی از حوزه آبخیز مرغا و کوه گچ شهرستان ایذه به ترتیب با مساحت 1609 و 1202 هکتار انتخاب گردید. به منظور تعیین رابطه بین میزان نفوذ تولیدی بوسیله باران ساز با برخی ویژگی های فیزیکی و شیمیایی خاک مانند درصد ماسه خیلی ریز ، شن، رس، لای (سیلت)، اسیدیته، قابلیت هدایت الکتریکی، رطوبت، کربنات کلسیم و ماده آلی در کاربری های مختلف سازند های گچساران و آغاجاری انجام گرفت. سپس نمونه برداری میزان نفوذ در شش نقطه و با سه بار تکرار در سازند گچساران و هفت نقطه و با سه بار تکرار در سازند آغاجاری در شدت های مختلف بارش 75/0، 1 و 25/1 میلیمتر در دقیقه در سه کاربری مرتع، منطقه مسکونی و اراضی کشاورزی به استفاده از دستگاه باران ساز کامفورست انجام شد. نتایج نشان داد که میزان نفوذ در کاربری های مختلف دو سازند در شدت های مختلف، دارای اختلاف معنی داری با هم هستند. مدل های رگرسیونی به دست آمده نشان دادند که در هر دو سازند مقادیر آهک، سیلت، ماسه خیلی ریز، شوری، اسیدیته خاک و ماده آلی بیشترین نقش مثبت را در میزان نفوذ پذیری داشته اند و در مجموع در هر دو سازند مقدار آهک خاک بیشترین نقش مثبت را در میزان نفوذ پذیری داشت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Determining of The most important factors on infiltration rates of various land uses in Aghajari and Gachsaran formations

نویسندگان [English]

  • hamzeh saeedian 1
  • Hamid Reza Moradi 2
1 Research Assistant Professor, Department of Soil Conservation and Watershed Management Research, Kerman Agricultural and Natural Resource Research Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Kerman, Iran
2 Associate Professor, Watershed Management Department, Natural Resources Faculty, Tarbiat Modares University, Noor, Iran
چکیده [English]

Infiltration process is of the important components of hydrological cycle in nature. In this study to determine the most important factors in infiltration rates of different land uses Aghajari and Gachsaran formations deposits, a part of Margha watershed and Gypsum mountain watershed in Izeh city respectively with 1609 and 1202 hectare area was selected. This study to determine the relationship between productivity runoff by rain simulator with some of soil physical and chemical characteristics such as percentage of very fine sand, sand, clay, silt, pH, EC, soil moisture, calcium carbonate and organic matter in various land uses in Gachsaran and Aghajari formations was done. Therefore, infiltration rates sampled at 6 points with three replicates in Gachsaran formation and 7 points with three replicates in Aghajari formation in different intensities of precipitation 0.75, 1.00 and 1.25 mm per minute in three land uses range, residential areas and agricultural land to help rain simulator was done. The results showed that infiltration rates in different land uses both formations in different intensities, have significant difference. Obtained regression models showed that infiltration rates in different land uses from between measured factors in both formations indices of silt, very fine sand, carbonate calcium, EC, pH and soil organic matter, the most important role in runoff production have. Totally, in both formations, carbonate calcium had the highest of positive role in infiltration rate.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Rain simulator
  • Aghajari formation
  • Gachsaran formation
  • land use
  • infiltration

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 30 مهر 1398
  • تاریخ دریافت: 01 تیر 1398
  • تاریخ بازنگری: 26 مرداد 1398
  • تاریخ پذیرش: 12 شهریور 1398