بررسی پتانسیل تخریب اراضی مراتع مشرف به اشتهارد با کاربرد روش TOPSIS

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

2 پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری

3 استادیار، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

4 مربی، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

5 استادیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

چکیده

تخریب اراضی در اقلیم‏های مختلف موجب انهدام اکوسیستم‌های طبیعی شده و کاهش توان تولید بیولوژیک طبیعت را به همراه دارد. در این تحقیق، به‌منظور بررسی پتانسیل تخریب اراضی در محدوده مراتع مشرف به اشتهارد، نخست اقدام به تهیه‏ی نقشه‏ی طبقات شیب، کاربری اراضی و زمین‌شناسی با هدف ایجاد واحدهای همگن گردید، به‌طوری‌که از طریق روی‌هم قرار دادن و تقاطع این نقشه‏ها، نقشه‏ی واحدهای‌کاری حاصل شد. در این تحقیق سه شاخص حساسیت پذیری نسبت به فرسایش، شوری و نفوذپذیری در هر یک از واحدهای کاری در نظر گرفته شدند، که در نهایت هر یک به صورت نقشه‏ای طبقه‏بندی شده ارایه گردیدند. سپس اقدام به محاسبه وزن معیارها و نیز نسبت سازگاری با کاربرد روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) شد. در این تحقیق از روش TOPSIS به منظور تعیین پتانسیل و اولویت-بندی گزینه‌ها استفاده شد، به‌طوری‌که پس از محاسبه ماتریس استاندارد شده موزون، فواصل اقلیدسی و نزدیکی نسبی به راه حل ایده‌آل اقدام، اولویت‌بندی پتانسیل تخریب اراضی واحدها انجام پذیرفت. در این تحقیق، دامنه تغییرات نزدیکی نسبی به راه حل ایده‌آل گزینه‌ها مبتنی بر روش AHP-TOPSIS از 002/0 تا 991/0 متغیر است. بر این اساس، منطقه تحقیق دارای چهار طبقه پتانسیل یا شدت تخریب اراضی است، به طوری‌که 709/20872 هکتار (97/37 درصد) از منطقه دارای پتانسیل تخریب اراضی کم، 297/1470 هکتار (67/2 درصد) از منطقه دارای پتانسیل تخریب ارضی متوسط، 861/1844 هکتار (36/3 درصد) از منطقه دارای پتانسیل تخریب اراضی زیاد و 02/30788 هکتار (00/56 درصد) از منطقه دارای پتانسیل تخریب اراضی خیلی زیاد است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation of Potential of Rangeland Degradation Surrounding Eshtehard Using TOPSIS Method

نویسندگان [English]

  • Amin Salehpour Jam 1
  • Hamid Reza Peyrowan 2
  • Mahmoud Reza Tabatabaei 3
  • Amir Sarreshtehdari 4
  • Jamal Mosaffaie 5
1 Assistant Professor, Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran
2 Associate Professor, Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran
4 Instructor, Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) Tehran, Iran
5 Assistant Professor, Soil Conservation and Watershed Management Research Institute (SCWMRI), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran
چکیده [English]

Investigation of desertification and land degradation trend requires an understanding of phenomena that create changes singly or action and reaction together in an area that these changes were led to the land degradation. Land degradation in different climates destroys natural ecosystems and reduces the biological production potential of nature. In this research, to investigate the role of geological criterion on land degradation in rangelands surrounding Eshtehard, first, the map of units was created by overlaying and crossing maps of slope classes, land uses, and geology using ArcGIS 10.3 software. In this research, three indices of erodibility, salinity and permeability for each unit were considered and classified. Then, weights of criteria and consistency ratio were calculated by the AHP method. In this research, TOPSIS method was used to prioritize the alternatives. After calculating the weighted normalized values, euclidean distances, and the relative closeness to the ideal solution, priority was given to land degradation potential of the units. The results show that the relative closeness to the ideal solution obtained from AHP-TOPSIS technique alters from 0.002 to 0.991. Accordingly, the study area has four categories of potential or severity of land degradation, so that 20872.709 ha (37.97 %) of the area with low land degradation potential, 1470.297 ha (2.67 %) of the area with moderate land degradation potential, 1844.861 ha (3.36 %) of the area with high land degradation potential, and 30788.02 ha (56.00 %) of the area with high land degradation potential.

کلیدواژه‌ها [English]

  • MCDM
  • Work Units
  • Analytical Hierarchy Process
  • consistency ratio
  • Ideal Solution

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 30 مهر 1398
  • تاریخ دریافت: 12 خرداد 1398
  • تاریخ بازنگری: 14 مرداد 1398
  • تاریخ پذیرش: 12 شهریور 1398